Lichaamswerk

Lichaamswerk is in de eerste plaats iets wat je ervaart – en dus per definitie moeilijk uit te leggen. Toch zal ik hier een poging wagen.

Sigmund Freud, de grondlegger van de moderne psychotherapie, besefte al dat een groot deel van ons handelen wordt aangestuurd door het onderbewustzijn.
Zijn methode concentreerde zich op het analyseren van datgene wat de cliënt in woorden te zeggen had. De cliënt lag op een divan en mocht vrij spreken en associëren en Freud stelde vragen en interpreteerde en analyseerde wat er werd gezegd.

Inmiddels weten we dat juist lichaamstaal (non-verbale communicatie) zo veelzeggend is. Een van de leerlingen van Freud, Wilhelm Reich, besefte dat al, en ging steeds meer het lichaam betrekken bij zijn sessies. Met Wilhelm zelf is het niet zo goed afgelopen, maar zijn leerling Alexander Lowen heeft zijn leven gewijd aan het verder onderzoeken en ontwikkelen van dit concept. Hij werd daarmee een belangrijke grondlegger van het lichaamswerk: een verzameling van therapieën die het lichaam als uitgangspunt neemt.
Voorbeelden van actuele vernieuwers op dit vlak zijn de Amerikaanse arts en psychotherapeut Peter Levine en zijn collega David Berceli (TRE) met hun succesvolle werk met hulpverleners en slachtoffers in rampgebieden en met getraumatiseerde oorlogsveteranen.

Het is soms lastig om woorden te geven aan datgene wat in het onderbewustzijn leeft, maar het lichaam laat het doorgaans goed zien. In lichaamshouding, in de manier van bewegen en soms ook door middel van fysieke klachten. Gezegdes als “iets op de lever hebben”, “gal spuwen”, “een brok in de keel hebben”, “vlinders in de buik” of “ergens gebukt onder gaan” komen niet uit de lucht vallen. Lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Bij lichaamswerk wordt het lijf ingezet om, door middel van eenvoudige oefeningen, toegang te krijgen tot de onderbewuste laag. Als onderzoeksmiddel, maar ook als middel om verandering op gang te brengen.

Daarnaast is het bewuster worden van je lijf een onmisbare stap in het bewuster worden van je emoties: die emoties voel je namelijk letterlijk in je lijf.

Dromen en psychodrama

Ook in dromen kan je onderbewustzijn tot je spreken. Bijzondere dromen die je bij blijven, maar ook terugkerende dromen of droomthema’s hebben je vaak iets wezenlijks te vertellen. Door de droom niet alleen na te vertellen maar ook daadwerkelijk na te spelen zet je niet alleen je hoofd, maar ook je lijf in om te onderzoeken wat dat is.
Daarnaast kan het uitvergroten en “in het licht zetten” van de verschillende, tegengestelde “stemmen” (overtuigingen) die ieder van ons in zich heeft, helend werken: je leert je niet meer zo te identificeren met deze deel-aspecten van jezelf, terwijl je tegelijkertijd erkent dat ze er zijn en inzicht krijgt in de rol die ze spelen in je leven.